Op de noordflank van de Sainte-Baume, verscholen in een eeuwenoud bos op zo'n 950 meter hoogte, ligt een van de oudste bedevaartsoorden van Frankrijk: de grot waar Maria Magdalena volgens de Provençaalse overlevering haar laatste jaren in afzondering doorbracht. Voor wie in Nans-les-Pins verblijft is het een van de indrukwekkendste halve dagen die het massief te bieden heeft. Een koele klim door een relictbos naar een grot die tegelijk kerk is, met als optionele kroon het weidse uitzicht vanaf de Saint-Pilon.
Wat de grot bijzonder maakt
De Grotte de Sainte-Marie-Madeleine is sinds de vijfde eeuw een pelgrimsoord. Volgens de Provençaalse traditie trok Maria Magdalena zich na haar aankomst in de Provence terug in deze grot, waar zij haar laatste decennia in gebed doorbracht. Sindsdien is de plek vrijwel onafgebroken vereerd. De grot wordt beheerd door dominicaner broeders, die ook de naastgelegen Hôtellerie spiritueel runnen.
De grot zelf is een ruime spelonk die plaats biedt aan zo'n vijfhonderd mensen, met een altaar, beelden en een reliekschrijn die een deel van de resten van de heilige bewaart. De schedel die aan haar wordt toegeschreven, ligt niet hier maar in de crypte van de basiliek van Saint-Maximin-la-Sainte-Baume, op een klein halfuur rijden.
Minstens zo bijzonder is het bos waar je doorheen loopt. De noordflank van de Sainte-Baume draagt een relictbos van beuken, lindes, esdoorns en taxus, een vegetatie die je in mediterraan Zuid-Frankrijk nergens anders zo aantreft. Het bos is eeuwenlang als heilig beschouwd en daardoor nooit gekapt. Het houdt de wandeling merkbaar koeler en groener dan de rest van de Provence.
De wandeling naar de grot
De grot is uitsluitend te voet bereikbaar. Het vertrekpunt is l'Hôtellerie de la Sainte-Baume, aan de D80 op het plateau bij Plan-d'Aups. Vanaf daar zijn er twee paden omhoog.
De Chemin des Roys is de historische route: een geleidelijke wandeling bergop door het bos van ongeveer 45 minuten, met circa 180 meter hoogteverschil. Dit pad valt samen met de GR9. De Chemin du Canapé is korter maar steiler, en brengt je in een goede half uur boven. Beide komen uit bij de laatste aanloop naar de grot: een stenen trap van 150 treden, aangelegd in 1913.
Op het pad naar boven is het stil. Pelgrims, wandelaars en dagjesmensen lopen er door elkaar, maar het bos dempt de drukte. Bovenaan, bij de grot, staat een drinkfontein.
Door naar de Saint-Pilon
Wie na de grot nog energie heeft, loopt in dertig tot veertig minuten verder omhoog naar de Saint-Pilon, op 994 meter het hoogste toegankelijke punt van deze kant van het massief. Boven staat een klein kapelletje, en bij helder weer reikt het uitzicht over de Provençaalse vlakte tot de Montagne Sainte-Victoire en, in de verte, de Middellandse Zee.
De volledige lus, van l'Hôtellerie naar de grot, door naar de Saint-Pilon en terug, is ongeveer 6,5 kilometer met circa 375 meter stijging. Reken op zo'n drie uur in een rustig tempo. Voor wie alleen de grot wil zien, blijft het bij ongeveer 4 kilometer en 200 meter stijging.
De Chemin des Roys: de route vanuit Nans
Voor wie in Nans-les-Pins verblijft, heeft de tocht een lokale geschiedenis. De Chemin des Roys, het "pad der koningen", werd in de veertiende eeuw door de dominicanen aangelegd en was tot 1897, toen de D80 werd aangelegd, de enige toegang tot de grot vanaf de Nans-zijde. De naam verwijst naar de Franse koningen die hier op bedevaart kwamen. Het pad voert vanaf het massief boven Nans-les-Pins door het bos omhoog en sluit aan op de route naar de grot.
Het is de mooiste maar ook de langste manier om er te komen, en hij vraagt een volledige wandeldag. Kijk voor de aansluitende routes en de actuele toegankelijkheid op onze pagina over wandelen rond de Sainte-Baume.
Praktisch
| Onderwerp | Details |
|---|---|
| Vertrekpunt | l'Hôtellerie de la Sainte-Baume, Plan-d'Aups (± 30 min rijden vanaf Nans-les-Pins) |
| Toegang | Gratis, het hele jaar dagelijks open |
| Openingstijden zomer | 7.30 – 18.30 uur (mis 11.00, vespers 18.00) |
| Openingstijden winter | 8.30 – 17.00 uur (mis 11.00, vespers 16.30) |
| Wandeltijd naar de grot | ± 45 min via de Chemin des Roys, of ± 30 min via de steilere Chemin du Canapé |
| Hele lus met Saint-Pilon | ± 6,5 km, ± 375 m stijging, reken op ± 3 uur |
| Parkeren | Gratis bij l'Hôtellerie (± 200 plaatsen), langs de D80 en parking Les Trois Chênes |
| Goed om te weten | Stevige schoenen, geen kinderwagen, geen huisdieren, vanaf ± 6 jaar; let op sluiting bij bosbrandgevaar |
Bereikbaarheid vanuit Nans-les-Pins
Vanaf Nans-les-Pins rijd je in ongeveer een halfuur via de D80 naar l'Hôtellerie de la Sainte-Baume bij Plan-d'Aups. Parkeren is gratis: er is een ruime parking bij l'Hôtellerie (ongeveer 200 plaatsen), aanvullende plekken langs de D80 en de parking Les Trois Chênes.
Openingstijden en toegang
De toegang tot de grot is gratis en de grot is het hele jaar elke dag open. In de winterperiode van 8.30 tot 17.00 uur, in de zomerperiode van 7.30 tot 18.30 uur, met dagelijks een mis om 11.00 uur en vespers in de namiddag. Omdat het een gewijde, actieve plek is, worden gepaste kleding en stilte binnen gewaardeerd. Controleer de actuele tijden op saintebaume.org.
Drukke dagen en sluitingen
Twee dagen trekken de grootste drukte: 22 juli, het feest van Maria Magdalena, en Pinkstermaandag, met de bedevaart van heel de Provence. Dan lopen er processies naar de grot en komen er duizenden bezoekers. Zoek je rust, kies een andere dag; wil je de viering juist meemaken, kom dan vroeg.
Tijdens de diensten, de mis om 11.00 uur en de vespers in de namiddag, is de grot binnen alleen toegankelijk als je de dienst bijwoont. Plan je bezoek er anders omheen.
Van juni tot en met september kan de préfecture du Var het massief bij hitte, droogte of harde wind volledig sluiten. Check 's ochtends voor vertrek de actuele toegangskaart en, in het hoogseizoen, onze wandelpagina. Na een zware storm of flinke regen is het rotsige pad glad en plaatselijk beschadigd: loop dan extra voorzichtig.
Regels en voorbereiding
Trek stevige wandelschoenen aan: het pad is rotsig en eindigt met de trap van 150 treden. Een kinderwagen is niet mogelijk en huisdieren zijn niet welkom in het bos en de grot. Met kinderen vanaf een jaar of zes is de tocht goed te doen, maar plan in de zomer vroeg in de ochtend, voor de hitte.
Eten en overnachten
L'Hôtellerie zelf heeft een restaurant dat voor iedereen open is en biedt overnachting in kamers en slaapzalen, handig voor wie de bedevaart of een lange wandeldag rustig wil aanpakken. Reserveren kan op +33 4 42 04 54 84.
Tot slot
De grot van Maria Magdalena is geen attractie in de toeristische zin van het woord, en juist dat maakt haar bijzonder. Een klim van drie kwartier door een eeuwenoud bos, een koele spelonk waar al vijftien eeuwen mensen naartoe lopen, en een uitzicht dat de moeite van het doorlopen waard is.
Veelgestelde vragen
Hoe lang is de wandeling naar de grot van Maria Magdalena?
Vanaf l'Hôtellerie de la Sainte-Baume is het ongeveer 45 minuten bergop wandelen naar de grot via de Chemin des Roys (circa 180 meter hoogteverschil door het bos). De Chemin du Canapé is korter maar steiler, ongeveer 30 minuten. De hele lus met de Saint-Pilon erbij is circa 6,5 kilometer met ongeveer 375 meter stijging, reken op zo'n drie uur.
Moet ik entree betalen voor de grot?
Nee, de toegang tot de grot is gratis. Het is een actief bedevaartsoord, geen betaalde attractie. Parkeren bij l'Hôtellerie en langs de D80 is eveneens gratis.
Wat zijn de openingstijden van de grot?
De grot is het hele jaar elke dag open. In de winterperiode van 8.30 tot 17.00 uur (mis om 11.00, vespers om 16.30), in de zomerperiode van 7.30 tot 18.30 uur (mis om 11.00, vespers om 18.00, op zondag om 16.30). Controleer de actuele tijden op saintebaume.org.
Kan ik er met kinderen naartoe?
Ja, vanaf ongeveer zes jaar is het goed te doen. Het pad is kort maar stevig en eindigt met een trap van 150 treden uit 1913. Stevige schoenen zijn nodig, een kinderwagen is niet mogelijk. In de zomer ga je het best vroeg, voor de hitte.
Mag iedereen de grot in?
Ja, de grot is vrij toegankelijk voor iedereen. Houd er wel rekening mee dat het een gewijde plek en een actief bedevaartsoord is: gepaste kleding en stilte binnen worden gewaardeerd. De ruimte biedt plaats aan zo'n 500 mensen.
Hoe kom ik bij de grot vanaf Nans-les-Pins?
Met de auto rijd je vanaf Nans-les-Pins in ongeveer een halfuur via de D80 naar l'Hôtellerie de la Sainte-Baume bij Plan-d'Aups, waar je gratis parkeert en te voet verder gaat. Wie liever loopt, volgt de historische Chemin des Roys (GR9), die vanaf de Nans-zijde door het massief naar de grot voert.
Openingstijden, missen en toegankelijkheid zijn momentopnamen. Raadpleeg voor je vertrek de officiële bron saintebaume.org en, in het hoogseizoen, de actuele sluitingsregels van het massief.
Foto's van de grot: Wikimedia Commons, licentie CC BY-SA 4.0 (verkleind en gecomprimeerd). Bron en auteurs: Category: Grotte de la Sainte-Baume.